Đó là những vấn đề mà lãnh đạo Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất (TNMT&NĐ) Hà Nội đã đưa ra tại hội nghị lấy ý kiến về những nội dung cần sửa đổi Luật Đất đai vừa qua.
Cho phép nợ tiền khi cấp GCNQSDĐ
Ông Trịnh Kiên Đĩnh, Phó Giám đốc Sở TNMT&NĐ Hà Nội, cho biết, còn tới 65 nghìn trường hợp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) nhưng dân chưa đến nhận do không đủ tiền để nộp lệ phí chước bạ đất theo giá đất mới, thuế chuyển quyền sử dụng đất.
Để tạo điều kiện cho người dân đến nhận GCNQSDĐ cũng như các cơ quan cấp giấy, ông Đĩnh đề nghị các cơ quan chức năng nghiên cứu sửa đổi theo hướng cho phép dân được ghi nợ cả lệ phí chước bạ, thuế chuyển quyền khi cấp GCNQSDĐ ở lần đầu.
Hiện trên địa bàn TP còn khoảng 27.300 trường hợp người dân đã kê khai đăng ký xin cấp giấy chứng nhận nhưng chưa đủ điều kiện. Chẳng hạn như sử dụng đất ngoài bãi sông sau ngày 18/12/1990 (ngày Pháp lệnh đê điều có hiệu lực), không có giấy tờ hợp lệ; Nhà đất nằm trong hành lang bảo vệ các công trình thuỷ lợi, di tích lịch sử văn hoá không có giấy tờ hợp lệ; Nhà đất sử dụng có vi phạm đã có kết luận xử lý nhưng đến nay chưa xử lý, thời hiệu xử lý thì đã hết; Nhà đất sử dụng đang tranh chấp...
"Với một số lượng lớn như vậy, nếu không có giải pháp tháo gỡ thì không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan chức năng mà còn không đáp ứng được nguyện vọng của người dân" - ông Đĩnh nói.
Quy định của Luật Đất đai năm 2003 cũng ghi rõ, việc cấp Giấy chứng nhận cho các tổ chức kinh tế đang sử dụng đất phải đảm bảo nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả, đúng quy hoạch và bảo vệ môi trường.
Song vấn đề là hiện nay, tiêu chí tiết kiệm, hiệu quả chưa có văn bản pháp luật nào xác định rõ nên việc cấp GCNQSDĐ cho các tổ chức kinh tế gặp không ít khó khăn, nhất là các tổ chức sử dụng nhiều đất, nhiều địa điểm!
Nên hỗ trợ bằng tiền cho chủ đất tại khu vực đô thị
Thực tế tại Hà Nội, quỹ đất nông nghiệp hạn chế, UBND các quận, huyện đã cơ bản giao ổn định cho người nông dân, không còn quỹ đất chưa giao. Bởi vậy, muốn tạo ra quỹ đất để giao tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp, thành phố lại phải thu hồi đất của các hộ sản xuất nông nghiệp khác. Một hộ gia đình có thể bị thu hồi đất nông nghiệp nhiều lần. Việc này gây khó khăn cho cơ quan thực hiện cũng như thiếu tính khả thi.
Mặt khác, hiện nay khi thu hồi đất ở để xây dựng các công trình hạ tầng cơ sở (đường giao thông, trường học...) ở khu vực các quận nội thành, thành phố chỉ áp dụng tái định cư bằng căn hộ chung cư cao tầng, việc giao đất tái định cư chỉ áp dụng cho khu vực các huyện.
Ông Đĩnh đề nghị xem xét đến việc áp dụng linh hoạt cho từng khu vực. Đối với khu vực đô thị (các quận, thị trấn) và các khu vực quy hoạch phát triển đô thị (tại các huyện), khi Nhà nước thu hồi đất có thể bồi thường, hỗ trợ bằng tiền mà không áp dụng việc giao đất tái định cư. Đây cũng là mong muốn của nhiều người dân sống nơi đô thị.
Đối với khu vực còn lại thì vẫn thực hiện theo quy định trước đây nhưng mỗi hộ chỉ được giao đất tái định cư một lần, mức giao đất cho các hộ do UBND TP quy định phù hợp với điều kiện thực tế tại từng huyện.
Nhưng nói như vậy không có nghĩa là sẽ giải quyết xong được vấn đề bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên địa bàn. Ngay cả quy định về việc thực hiện chính sách giá đất sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trong điều kiện bình thường cũng khó triển khai đúng do thiếu tiêu chí để xác định thế nào là trong điều kiện bình thường.
Hiện nay, quỹ nhà đất tái định cư mới chỉ đáp ứng được kịp thời đối với tiến độ GPMB của một số dự án trọng điểm. Còn nhiều dự án đã triển khai phải tạm dừng công tác GPMB vì thiếu quỹ nhà, đất tái định cư hoặc bị kéo dài thời gian do tiến độ bàn giao nhà không đáp ứng được theo kế hoạch giải toả, tiến độ thực hiện dự án đã được phê duyệt. Tại nhiều khu tái định cư, vẫn còn phải tiếp tục đầu tư cơ sở hạ tầng đô thị.
Trước tình hình đó, ông Đĩnh kiến nghị các cơ quan chức năng cần nghiên cứu về mối quan hệ giữa sở hữu và sử đụng đất đai, để xác định khách quan giá trị sử dụng đất theo cơ chế thị trường trong điều kiện bình thường, đảm bảo hài hoà 3 lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.
"Cơ chế định giá không chỉ giúp người dân bị thu hồi đất được bồi thường có đủ điều kiện ổn định đời sống, tái định cư mà cũng cần hướng tới việc tạo môi trường đầu tư hấp dẫn ở các khu vực, thu được về ngân sách địa tô chênh lệch do Nhà nước đầu tư tạo ra" - ông Đĩnh nhấn mạnh.
Lan Hương