Tại đây, Bộ Xây dựng đã trình bày một kế hoạch “cắt giảm” từ 33 bước thủ tục xuống còn 8 bước nhằm rút ngắn quá trình này từ 3 năm xuống còn 1 năm. Một động thái rất cần thiết để kích thích thị trường bất động sản đang bị đóng băng.

Thế nhưng, điều đó đã đủ chưa? Chúng tôi trao đổi với ông Lê Hoàng Châu (ảnh), Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM về vấn đề này.

Kinh doanh bất động sản liên quan đến nhiều ngành

* Thưa ông, hoạt động kinh doanh bất động sản bị chi phối bởi những bộ, ngành nào?

Kinh doanh bất động sản liên quan đến rất nhiều bộ ngành và địa phương. Nói đến đất đai thì trước hết phải nói đến Bộ Tài nguyên Môi trường; khi xây dựng phải nhắc đến Bộ Xây dựng; muốn có giấy phép đầu tư thì phải làm việc với Bộ Kế hoạch Đầu tư; tìm nguồn vốn đầu tư phải làm việc với Bộ Tài chính; khi san lấp sông, kênh rạch, làm đường (trong khu dân cư) thì phải làm việc với ngành giao thông công chính, nông nghiệp phát triển nông thôn….Và tất nhiên, nếu hoạt động kinh doanh bất động sản diễn ra ở địa phương nào thì doanh nghiệp còn phải liên hệ với địa phương đó.

* Tổng thời gian để thực hiện các thủ tục đầu tư qua hết các bộ, ngành, địa phương này là khoảng bao nhiêu thưa ông?

Rất khó xác định chính xác vì các thủ tục này thường được thực hiện song song với nhau, ước cũng khoảng vài năm. Riêng Bộ Xây dựng nhận xét, quy trình này trong ngành mất khoảng 3 năm. Tiến sĩ Nguyễn Xuân Trình, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã từng nhận xét: thủ tục hình chính là một “thắt nút cổ chai” gây phiền hà cho doanh nghiệp, làm kéo dài thời gian triển khai dự án, làm chậm nguồn cung sản phẩm bất động sản ra thị trường.

* Như vậy, nếu chỉ một Bộ Xây dựng thực hiện cải tiến thủ tục đầu tư xây dựng thì thời gian thực hiện đầu tư một dự án cũng đâu có thể nhanh hơn được?

Đúng là như vậy nhưng việc Bộ Xây dựng chủ động tiên phong cải cách thủ tục hành chính cũng là một tín hiệu đáng mừng. Nhất định tín hiệu này sẽ có tác động tích cực đến các bộ ngành khác. Hơn nữa, trong hoạt động kinh doanh bất động sản thì công tác lập quy hoạch, làm thiết kế, xây dựng là rất quan trọng, chiếm rất nhiều thời gian. Do vậy, riêng chỉ Bộ Xây dựng thực hiện cải cách thủ tục hành chính cũng đã giúp cho doanh nghiệp rất nhiều.

Chưa dám chỉ tên công chức nhũng nhiễu

*Cải cách hành chính đã được nhiều cơ quan của Chính phủ và nhiều địa phương triển khai thực hiện. TPHCM cũng đã có nhiều chương trình nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính. Thế nhưng, không ít người dân và doanh nghiệp vẫn than thở thủ tục hành chính phiền hà…

Tại cuộc hội thảo “Hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách và cải cách thủ tục hành chính đối với các dự án kinh doanh bất động sản”, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Hữu Tín đã khẳng định: “Công chức nào nhũng nhiễu, doanh nghiệp hãy chỉ tên, tôi sẽ nghiêm trị”. Về phía Bộ Xây dựng cũng đã quy định khá rõ thời gian xử lý các hồ sơ… Với những động thái này, tôi tin tưởng rằng thủ tục đầu tư xây dựng sẽ dần được cải thiện theo hướng tốt hơn.

* Việc quy định thời gian xử lý các hồ sơ cũng đã được triển khai thực hiện từ lâu nhưng nhiều bộ, ngành trung ương và sở, ngành địa phương vẫn chưa đáp ứng được. Đã có doanh nghiệp nào trong Hiệp hội Bất động sản TPHCM dám chỉ tên những công chức và cơ quan làm chậm trễ chưa, thưa ông?

Thực tình là chưa. Chưa doanh nghiệp nào dám vì chỉ tên một người, xử lý được một người công chức thì rất có thể những… người công chức khác sẽ tẩy chay doanh nghiệp và tìm cách làm khó những dự án khác. Họ có rất nhiều cách để làm việc này, ví dụ để tránh phải viết biên nhận, nhận hồ sơ của doanh nghiệp (căn cứ để xác định thời gian doanh nghiệp nộp hồ sơ) thì người công chức có thể lấy cớ “hồ sơ nộp chưa đủ, chưa đúng và phải nộp cho đủ, cho đúng mới cấp giấy biên nhận”. Mà như thế nào là đủ, đúng thì công chức không hướng dẫn…

Kiểm soát và nâng chất hoạt động

* Như vậy, nếu chỉ cải tiến thủ tục đầu tư mà không chuẩn hóa đội ngũ công chức thì hiệu quả của quá trình cải cách thủ tục hành chính vẫn không thể đạt kết quả như mong muốn?

Bộ Xây dựng đã tổng kết 3 nguyên nhân làm cho việc thực hiện các thủ tục đầu tư chậm. Đó là các quy định về thủ tục còn rườm rà, công chức chưa làm hết lương tâm trách nhiệm và một bộ phận trong đó, năng lực còn hạn chế. Sau cùng là chính năng lực thực hiện những thủ tục đầu tư của các doanh nghiệp cũng chưa đáp ứng được yêu cầu. Vì thế, để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các thủ tục đầu tư thì cả 3 yếu tố trên phải được nâng chất.

Các cơ quan có thẩm quyền tinh gọn thủ tục đầu tư, công chức làm việc hết trách nhiệm, đúng lương tâm và phải được hưởng đồng lương xứng đáng. Doanh nghiệp phải xây dựng được một đội ngũ nhân viên làm việc chuyên nghiệp.

Song song đó là một cơ chế kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm những vi phạm, đặc biệt là vai trò quyết định của người đứng đầu cơ quan nhà nước có thật sự quyết tâm cải cách thủ tục hành chính trong cơ quan mình hay không.