Tràn ngập trên thị trường hiện nay là các loại căn hộ với giá bán không thấp hơn 20 triệu đồng/m2, mỗi căn hộ không dưới 1,5 tỉ đồng. Mặc dù thị trường bất động sản (BĐS) đang sụt giảm nhưng theo tính toán của Chương trình định cư Liên Hiệp Quốc thì với giá nhà đất hiện nay của Việt Nam, hơn 80% người có nhu cầu nhà ở không có khả năng mua nhà.

Luật Nhà ở lần đầu tiên đưa ra cơ chế xây dựng nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp; theo đó Nhà nước sẽ bỏ tiền xây dựng nhà và cho những người có nhu cầu thuê hoặc thuê mua. Mặc dù Chính phủ đã chấp thuận cho Hà Nội, TP.HCM và Bình Dương thí điểm xây nhà xã hội nhưng sau 2 năm cũng mới dừng lại ở mức... xây dựng cơ chế. Hà Nội dù công bố 4 dự án xây dựng nhà ở cho công nhân khu công nghiệp thuê nhưng đến nay mới chỉ hoàn thành được 168 căn cho thuê, trong khi đến 1.700 công nhân có nhu cầu.

Ở một diễn biến khác, Bộ Xây dựng đang lập một đề án, trong đó Nhà nước sẽ bỏ ra vài ngàn tỉ đồng để xây dựng khoảng 500.000 căn nhà xã hội nhằm "giải vây" cho thị trường nhà ở. Tuy nhiên, đề án này cũng mới ở mức độ nghiên cứu.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam, khả năng đề án này phải thông qua Ủy ban Thường vụ Quốc hội vì liên quan đến vốn đầu tư khá lớn từ ngân sách Nhà nước. Như vậy, những người có nhu cầu thuê và thuê mua nhà cũng chưa thể hy vọng gì vào đề án này trong ít nhất 2 năm nữa.

Trả lời câu hỏi "Nhà nước có chính sách gì hỗ trợ doanh nghiệp nhằm khuyến khích họ xây dựng nhà ở xã hội?", Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS Nguyễn Mạnh Hà khẳng định: "Các chính sách của Nhà nước hiện hành đã đủ để khuyến khích các chủ đầu tư tham gia phân khúc thị trường nhà ở giá rẻ. Công việc còn lại là do thị trường tự điều tiết".

Theo ông Nguyễn Mạnh Hà, sự sụt giảm về giá và sức mua của thị trường căn hộ cao cấp thời gian qua đã bộc lộ nguồn cung trong khu vực này đang thừa, trong khi nhu cầu về nhà ở của đại đa số người dân lại thiếu. "Từ tín hiệu này của thị trường, các chủ đầu tư sẽ tự quyết định đầu tư vào đâu sẽ mang lại tính thanh khoản và lợi nhuận", ông Hà nói.

Ông Hà cho rằng, với quan điểm cá nhân, ông ủng hộ Công ty Đất Lành (TP.HCM) xây dựng nhà thương mại với diện tích và mức giá khiêm tốn (30 - 40m2/căn). Tuy nhiên, cái khó hiện nay là Luật Nhà ở quy định diện tích nhà chung cư tối thiểu phải là 45m2.

Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam cho rằng, các doanh nghiệp nên tham gia phát triển thị trường nhà ở cho thuê và thuê mua hơn là xây dựng nhà nhỏ với giá thành để bán. "Chúng ta nên chuyển tư duy phải mua và sở hữu nhà sang thuê và thuê mua nhà để ở. Bởi với giá đất như hiện nay thì khả năng tích lũy mua nhà của những người thu nhập trung bình trở xuống là không khả thi. Thuê và thuê mua là xu hướng trên thế giới, kể cả các nước tiên tiến", ông Nam nói.